
W październiku brzozy poza Moskwą i wzdłuż dróg prowincjonalnych przybierają papierowaty żółty kolor, kasztany zapełniają chodniki przy wyjściach z metra, a pierwszy silny przymrozek może pociemnić wczesne warzywa na stoiskach targowych. Światło szybko się zmienia: we wrześniu wieczory na południu wciąż są długie, ale już w listopadzie miasta położone ponad Kołem Podbiegunowym będą miały tylko kilka słabych godzin światła dziennego.
Jesień w Rosji zawęża wzorce podróżowania. Rzeki, którymi barki płyną przez wnętrze kraju, zaczynają zwalniać wraz z ochłodzeniem; rozkłady promów się skracają. Targi po żniwach pęcznieją od warzyw korzeniowych oraz słoików ogórków konserwowych i przetworów, a restauracje zamieniają zimne sałatki na gęste zupy — na menu wielu lokalnych knajp pojawiają się barszcz i parujące miski soljanki. Popularne parki stają się miejscami na krótkie, żwawe spacery zamiast całodniowych pikników, a życie publiczne przenosi się do wnętrz: sezony teatralne i koncerty muzyki klasycznej nabierają tempa we wrześniu i trwają w ciemniejsze miesiące.
Tutaj odległości są dosłowne: jedna podróż pociągiem może trwać kilka nocy, a kolej transsyberyjska nadal zajmuje mniej więcej sześć dni, by przejechać całą trasę. W miastach metro w Moskwie pozostaje najszybszym sposobem przemieszczania się po mieście, a jego stacje często są bardziej ozdobione niż budynki na powierzchni; w Sankt Petersburgu tramwaje należą do codziennych tras. Karty są akceptowane w dużych hotelach, supermarketach i większości miejskich kawiarni, ale gotówka nadal jest konieczna w małych miasteczkach i na stoiskach targowych. Zasięg telefonii komórkowej jest niezawodny na zachodzie i w ośrodkach miejskich, a w Syberii bywa nierówny.
Spodziewaj się formalności: ludzie często używają imion patronimicznych w sytuacjach zawodowych lub formalnych, u mężczyzn zwyczajnym powitaniem jest uścisk dłoni, a gościom często oferuje się herbatę — a czasem kieliszek wódki — przy wizycie w mieszkaniu. W czyimś domu zwykle zdejmuje się obuwie zewnętrzne. Nieznajomi rzadko nawiązują rozmowy w środkach komunikacji publicznej, co można odczytać jako powściągliwość, a nie nieuprzejmość; zwykłym gestem jest uśmiech lub krótkie skinienie głowy.
Rosja — co jest potrzebne do wjazdu, dla paszportu, który posiadasz.





























